Kalite Bir Şans Değildir!
Merhaba "Benim Dikey Dünyam" okurları. Bugün sizlere kalite kontrolün altın kuralı olan AQL 1.5 ve 2.5 standartlarından bahsedeceğim.
Üretim sürecinin en sancılı noktası, ürünlerin depoya ulaştığında sürprizlerle karşılaşmaktır. Binlerce adetlik bir siparişi tek tek kontrol etmek imkansız olduğuna göre, profesyoneller ne yapıyor? Cevap: AQL (Kabul Edilebilir Kalite Seviyesi).
AQL Nedir?
AQL’in tanımını kısaca; "Tüm partiyi temsil eden küçük bir grubun sınavdan geçmesi" şeklinde tanımlayabiliriz. AQL 'in ingilizce açılımı Acceptance Quality Limit'dir. Bu da Türkçede kabul hata sınırını ifade etmektedir. Yani, müşterinin, bir parti ürün grubu içinde hatalı ürünler için kabul edilmiş sınır demektir.
1.5 ve 2.5: Bu Sayılar Ne Anlatıyor?
Kritik Hatalar (0.0 - 1.0): Güvenlik riski oluşturan hatalar (Örn: Oyuncakta keskin kenar).
Majör Hatalar (1.5): Ürünün işlevini bozan hatalar (Örn: Fermuarın çalışmaması).
Minör Hatalar (2.5): Estetik kusurlar (Örn: Renk tonu farkı, hafif dikiş yamukluğu).
AQL Tablosu Nasıl Okunur? (Adım Adım)
Parti Büyüklüğünü Belirle: Kaç adet üretildi?
Kontrol Seviyesini Seç: (Genellikle Level II).
Harf Kodunu Bul: Tablodan harfinizi bulun.
Kabul ve Red Sayılarına Bak: Kaç hata çıkarsa partiyi iade etmelisiniz?
Neden AQL Kullanmalısınız?
Zaman Tasarrufu: 10.000 ürünü değil, 200 ürünü kontrol edersiniz.
Maliyet Yönetimi: Hatalı ürünlerin lojistik maliyetinden kurtulursunuz.
Tedarikçi İlişkileri: Objektif verilere dayalı bir denetim süreci kurarsınız.
Sonuç
Kalite kontrol, üretimin son aşaması değil, güvenilir bir markanın temel taşıdır. AQL 1.5 ve 2.5 standartlarını uygulamak, operasyonel risklerinizi minimize eder.
AQL'in Arkasındaki Güç: ISO 2859-1 Standardı
Pek çok kişi AQL tablolarını rastgele oluşturulmuş rakamlar sanır. Oysa bu sistem, ISO 2859-1 (veya Türkiye’deki karşılığıyla TS ISO 2859-1) uluslararası standardına dayanır.
Neden bu standarttan bahsetmelisiniz?
Evrensel Dil: Çin'deki bir üreticiyle de, Almanya'daki bir alıcıyla da ISO 2859-1 dediğinizde aynı dilden konuşursunuz. Sözleşmelere "Kontroller ISO 2859-1 standartlarına göre yapılacaktır" maddesi eklemek sizi hukuki olarak korur.
İstatistiksel Güven: Bu standart, "olasılık teorisi" üzerine kuruludur. Yani 10.000 üründen 200 tanesini kontrol ettiğinizde, tüm partinin kalitesini %95 güven aralığında tahmin etmenizi sağlayan matematiksel bir model sunar.
Denetim Türleri: ISO 2859-1 sadece sayıları vermez; aynı zamanda denetimin ne kadar sıkı olacağını da belirler:
Normal Denetim: Başlangıç seviyesidir.
Sıkılaştırılmış Denetim: Tedarikçi üst üste hatalı ürün gönderirse örneklem sayısı artırılır.
Gevşetilmiş Denetim: Tedarikçi sürekli kaliteli ürün gönderiyorsa güven artar ve kontrol sayısı azaltılır.
Adım Adım AQL Tablosu Okuma Rehberi
Birçok kişi AQL tablolarına baktığında karmaşık sayılar arasında kaybolur. Ancak bu tabloyu okumak, bir koordinat sistemini kullanmak kadar basittir. İşte 3 adımda profesyonel denetim hesabı:
1. Adım: Harf Kodunuzu Belirleyin
İlk tablo, üretim miktarınıza göre size bir "Harf Kodu" verir. Genellikle endüstri standardı olan Genel Denetim Seviyesi II (General Inspection Level II) kullanılır.
| Parti Büyüklüğü (Adet) | Seviye II (Harf Kodu) |
| 151 - 280 | G |
| 281 - 500 | H |
| 501 - 1200 | J |
| 1201 - 3200 | K |
| 3201 - 10000 | L |
Örnek: 2000 adetlik bir siparişiniz varsa, harf kodunuz K'dir.
2. Adım: Örneklem Sayısını Bulun (Tablo B)
Şimdi ikinci tabloya geçiyoruz. "K" harfinin karşısındaki sayı, kontrol etmeniz gereken ürün adedidir.
K kodu için örneklem büyüklüğü: 125 Adet.
Yani: 2000 ürünün kaderini, rastgele seçeceğiniz bu 125 ürün belirleyecek.
3. Adım: Kabul (Ac) ve Red (Re) Sayılarını Belirleyin
Tablonun üst sütununda 1.5 ve 2.5 oranlarını bulun. K satırı ile bu oranların kesiştiği noktadaki sayılar sizin sınırlarınızdır.
| Harf Kodu | Örneklem Sayısı | AQL 1.5 (Majör) | AQL 2.5 (Minör) |
| K | 125 | Ac: 5 / Re: 6 | Ac: 7 / Re: 8 |
Bu Rakamlar Ne Diyor?
Ac (Accept - Kabul): En fazla bu kadar hata çıkabilir.
Re (Reject - Red): Bu sayı ve üzeri hata çıkarsa parti reddedilir.
Pratik Uygulama: Senaryo Analizi
Diyelim ki 2000 adetlik siparişinizden 125 tanesini rastgele seçtiniz ve incelediniz:
Senaryo (Başarılı): 4 adet majör, 6 adet minör hata buldunuz.
Sonuç: Majör limitiniz 5, minör limitiniz 7 idi. İkisinin de altında kaldığınız için parti kabul edilir.
Senaryo (Başarısız): Sadece 2 adet majör hata buldunuz ama 10 adet minör hata var.
Sonuç: Majör hata sınırı geçilmedi ama minör hata sınırı (7) aşıldı. Bu durumda parti reddedilir.
Blog Notu: "Partinin reddedilmesi, ürünlerin çöpe atılması değil; tedarikçinin tüm partiyi yeniden gözden geçirmesi, hataları ayıklaması veya iyileştirme yapması gerektiği anlamına gelir."
Peki, Parti Testi Geçemezse Ne Olur? (Reddedilen Parti Yönetimi)
AQL denetimi sonucunda hata sayısı "Re" (Red) limitine ulaştıysa, önünüzde birkaç seçenek vardır. Bu aşama, tedarikçi ile olan ticari ilişkinizi ve ürünlerinizin piyasadaki itibarını belirler.
1. %100 Yeniden Kontrol (Re-Inspection)
En yaygın yöntemdir. Üreticiye şu mesajı verirsiniz: "Örneklem sınıfta kaldı, bu yüzden tüm partiyi (örneğin 5.000 adet) tek tek elden geçirmelisin." * Hatalı ürünler ayrılır.
Sağlam ürünler tekrar paketlenir.
Kritik Nokta: Bu işlem sonrası mutlaka "İkinci Bir Denetim" (Re-inspection) talep edilmelidir.
2. Ayıklama ve Tamir (Rework)
Eğer hatalar düzeltilebilir türdeyse (örneğin bir etiket yanlış dikilmişse veya ürünlerin silinmesi gerekiyorsa), tedarikçi bu hataları giderir. Tamir edilen ürünlerin kalitesinin bozulmadığından emin olmak için denetim tekrarlanır.
3. Kabul Edilemez Partinin İptali
Eğer hatalar çok kritikse (AQL 1.0 veya 0.65 limitlerinin üzerindeyse) ve tamiri mümkün değilse, alıcı partiyi tamamen reddetme ve ödemeyi geri alma (veya yeniden üretim talep etme) hakkına sahiptir. ISO 2859-1 standartlarını sözleşmenize eklediyseniz, bu konuda eliniz çok güçlüdür.
4. Özel İzinle Kabul (Concession)
Bazen termin süreleri o kadar kısıtlıdır ki, minör hatalara rağmen ürünleri kabul etmek zorunda kalabilirsiniz. Bu durumda tedarikçiden fiyat indirimi talep etmek bir endüstri pratiğidir.
Blog Yazısı İçin Sonuç ve Özet
AQL 1.5 ve 2.5 kuralları, kalite kontrolün sadece "şans" olmadığını kanıtlayan matematiksel birer rehberdir. ISO 2859-1 standartlarını iş akışınıza dahil ederek:
Paranızı ve zamanınızı korur,
Müşterilerinize ulaşacak hatalı ürün riskini minimize eder,
Tedarikçinizle profesyonel ve rakamlara dayalı bir ilişki kurarsınız.
Yazarın Notu: Unutmayın, AQL sıfır hata garantisi vermez; ancak hangi riskle karşı karşıya olduğunuzu bilmenizi sağlar.
Bir sonra ki yazımızda görüşmek üzere.
Yorumlar
Yorum Gönder