Merhaba "Benim Dikey Dünyam" okurlarım,
Geçtiğimiz hafta (06.06.2026) bin yılı aşan zeytin ağaçlarının gölgesinde, tarihin ve doğanın kalbinde muazzam bir heyecan yaşandı. "Tarihin İzinde Koş" sloganıyla yola çıkan Doca Tirilye Ultra, binden fazla sporcunun katılımıyla sadece bir yarış değil, adeta geçmişe doğru uzanan bir zaman koridoru sundu.
 |
| Mudanya Myrleia Antik Kenti kazılarında bulunan Roma dönemi geometrik desenli taban mozaiği. |
Aslında bu koridor, bizim için bir yıllık hummalı bir emeğin ve adanmışlığın eseri. Hatırlarsanız, bu serüvenin ilk tohumlarını ve ardındaki felsefeyi geçen yıl kaleme aldığım
 |
| Bir Madalya Hikayesi "Doca Tirilye Ultra" |
Bugün ise, bu serinin felsefi omurgasını oluşturan en özel halkasındayız. Bir önceki
 |
| Apameia (Myrleia) antik liman kentindeki taban mozaiğinin kuş bakışı görünümü. |
İşte tam da bu felsefeyle yola çıkarken, stratejik planımızı dört temel hedef üzerine kurmuştuk ve bugün geriye dönüp baktığımızda bu hedeflerin her birine başarıyla ulaştığımızı görmenin gururunu yaşıyoruz:
Trail Koşularını Yaygınlaştırmak: Doğayla iç içe, sürdürülebilir bir spor kültürünü geniş kitlelere ulaştırmak adına harika bir zemin hazırladık.
Bursa ve Tirilye’yi Uluslararası Arenaya Taşımak: Tam da bu yazımızın konusu olan Myrleia Antik Kenti'nin rotalarını takip eden parkurlarımızla, bölgenin binlerce yıllık tarihi ve doğal zenginliklerini global ölçekte tanıttık.
Uluslararası Standartlarda Bir Deneyim: Katılımcılarımıza; lojistikten güvenliğe, beslenmeden kit kalitesine kadar yüksek standartlarda, unutulmaz bir yarış deneyimi yaşattık.
Uluslararası Bir Marka Olmak: Atılan bu güçlü adımlarla, Doca Tirilye Ultra’yı dünya çapında tanınan bir etkinlik haline getirme yolundaki küresel iddiamızı tescilledik.
 |
| Doca Tirilye Ultra START |
Peki, yüzlerce hybrid atletin ve koşucunun adımlarıyla şenlenen bu parkurlara ev sahipliği yapan ve ayaklarımızın altında 2700 yıllık bir liman kentini saklayan Myrleia tam olarak neresiydi?
Her gün binlerce insanın İstanbul’a geçmek için feribot beklediği, sahilinde yürüyüş yapıp zeytin kokusunu içine çektiği Mudanya’nın, aslında binlerce yıllık devasa bir antik liman kentinin üzerinde yükseldiğini biliyor musunuz? Bugün modern binaların, yolların ve zeytinliklerin arasında saklanan Myrleia, Marmara Denizi’nin (Propontis) en stratejik ve en çok hırpalanmış aktörlerinden biriydi.
 |
| Mudanya'da zeytin ağaçları arasında yer alan Myrleia Antik Kenti arkeolojik sit alanı ve kazı çalışmalarının havadan çekilmiş fotoğrafı. |
Gelin, Mudanya’nın bu saklı mirasının katmanlarını aralayalım ve toprağın altındaki zaman kapsülünde bir yolculuğa çıkalım.
1. Kolophonlu Denizcilerden Bir Dünya Kentine: Kuruluş Miti
M.Ö. 7. yüzyılda, Ege’nin güçlü İon kentlerinden biri olan Kolophon’dan (bugünkü İzmir/Menderes yakınları) yola çıkan denizciler, Marmara’nın güney kıyılarına ulaştılar. Liderleri Myrlos önderliğinde, hem deniz ticaretini kontrol edebilecekleri hem de arkasındaki verimli zeytin ve üzüm bağlarından yararlanabilecekleri bu stratejik yarımadayı seçtiler. Kent, kurucusunun adından mülhem Myrleia (Mırlaya) adını aldı.
 |
| Bugünün modern Mudanya sahili ile M.Ö. 7. yüzyılda Kolophonlu denizciler tarafından kurulan antik Myrleia liman kentinin aslına uygun canlandırmasının yan yana karşılaştırması. |
O dönemde Myrleia, sadece bir balıkçı kasabası değildi. Karadeniz ticaret yolunun (Boğazlar geçişinin) hemen güneyinde yer alan, gemilerin lojistik destek aldığı, şarap ve zeytinyağı ihraç eden bağımsız ve kendi parasını basan bir şehir devletiydi (Polis).
2. İsim Değiştiren Kent: Katliam, Evlilik ve Apameia’nın Doğuşu
Myrleia’nın jeopolitik konumu, onu büyük krallıkların hedefi haline getirdi. M.Ö. 202 yılında Makedonya Kralı V. Philippos, kenti kuşattı, yağmaladı ve taş üstünde taş bırakmadı. Philippos, bu yıkılmış kenti kendi müttefiki olan Bithynia Kralı I. Prusias’a bir savaş hediyesi olarak sundu.
 |
| Myrleia kentini yeniden inşa ederek eşi Apame onuruna Apameia adını veren Bithynia Kralı I. Prusias dönemine ait antik sikke portresi. |
Kral Prusias, stratejik konumu nedeniyle bu kenti kaderine terk edemezdi. Şehri küllerinden yeniden inşa ettirdi ve ona çok özel bir isim verdi: Eşi Apame’nin onuruna kentin adını Apameia yaptı. Bugün kaynaklarda kentin "Myrleia - Apameia" olarak çifte isimle anılmasının sebebi, bu büyük yıkım ve yeniden doğuş hikayesidir.
3. Roma’nın Marmara’daki Gücü: "Colonia Iulia Concordia"
M.Ö. 1. yüzyıla gelindiğinde sahneye Roma İmparatorluğu çıktı. Dünyanın en büyük askeri dehalarından Julius Caesar, bu stratejik limanı fark etti ve burayı bir Roma kolonisi ilan etti. İmparator Augustus döneminde ise kentin adı tam anlamıyla bir gövde gösterisine dönüştü: Colonia Iulia Concordia Apameia.
Bu dönem, kentin altın çağıydı:
Emekli Askerlerin Yurdu: Roma, sadık ve tecrübeli lejyonerlerini (emekli askerlerini) ödüllendirmek için bu bölgeye yerleştirdi. Bu durum kentte üst düzey bir Roma kültürünün ve mimarisinin hakim olmasını sağladı.
 |
| Roma İmparatorluğu'nun sadık lejyoner askerlerini yerleştirdiği kolonilerdeki köklü Roma kültürünü ve anıtsal taş mimarisini yansıtan sütunlu yapı kalıntıları. |
Özerklik ve Para Basma Yetkisi: Roma senatosu, Apameia’ya kendi bronz sikkelerini basma özgürlüğü (Jus Italicum) tanıdı. Bu sikkelerin üzerinde Roma’nın gücünü simgeleyen kartallar, imparator büstleri ve tarım tanrıçası Demeter’in figürleri yer alıyordu.
 |
| Roma İmparatorluğu döneminde Mudanya Apameia (Myrleia) kolonisinde basılan, üzerinde imparator büstü ve kentin özerkliğini simgeleyen figürler barındıran orijinal bronz sikke |
4. Arkeolojik Keşifler: Toprağın Altından Ne Çıktı?
Son yıllarda yapılan ve Bursa Arkeoloji Müzesi başta olmak üzere uzman ekiplerce yürütülen kurtarma kazıları, kentin ihtişamını gözler önüne serdi. Peki, Mudanya’nın altında tam olarak ne var?
Opus Sectile ve Geometrik Mozaikler
Yol ve inşaat çalışmaları sırasında tesadüfen ulaşılan Roma villalarının tabanlarında, döneminin çok ötesinde bir işçiliğe sahip mozaikler bulundu. Deniz dalgası motifleri, sarmaşıklar ve geometrik desenlerle bezeli bu zeminler, kentin aristokrat ailelerinin nasıl bir lüks içinde yaşadığını kanıtlıyor.
 |
| Mudanya Myrleia Antik Kenti kurtarma kazılarında açığa çıkarılan Roma villasına ait geometrik desenli taban mozaik kaplaması. |
Antik Liman ve Lojistik Ağ
Hisarlık mevkii ve Ömerbey Mahallesi’ne yayılan kalıntılarda, devasa liman surları ve rıhtım taşları tespit edildi. Bu liman, Prusa (Bursa) kentinin dünyaya açılan kapısıydı. Uludağ’dan (Olympos) çıkarılan keresteler, mermerler ve Bursa ovasının ipeği ile tarım ürünleri dünyaya bu limandan sevk ediliyordu.
 |
| Mudanya Ömerbey ve Hisarlık mevkisindeki antik liman kalıntıları ile Roma dönemindeki anıtsal rıhtım ve deniz ticareti lojistik ağının karşılaştırmalı görünümü. |
Tarihi Detay: MS 2. yüzyılda İmparator Trajan döneminde yaşayan ünlü vali ve yazar Plinius, imparatora yazdığı mektuplarda Apameia’nın mali yapısından, kentin imtiyazlarından ve buradaki bayındırlık faaliyetlerinden uzun uzun bahsetmektedir. Bu da kentin Roma başkentinde ne kadar önemsendiğini gösteriyor.
 |
| Roma Bithynia Valisi Genç Plinius (Gaius Plinius Caecilius Secundus) |
Vali Plinius’un İmparator Trajan’a yazdığı ve Bithynia bölgesindeki kentlerin (başta Apameia/Mudanya olmak üzere) mali yapılarını, imtiyazlarını ve bayındırlık faaliyetlerini ele alan mektupları günümüze kadar ulaşmıştır. Bu mektuplar, Roma dünyasının bürokratik ve mali yönetimini anlatan en önemli tarihi belgelerden biridir.
Plinius'un Apameia’nın mali denetimi ve imtiyazları hakkında imparatora yazdığı o meşhur mektubun (10. Kitap, 47. Mektup) aslına sadık bir Türkçe çeviri örneği:
 |
| Roma İmparatorluğu'nun eyalet yönetimini ve Apameia (Mudanya) resmi yazışmalarını içeren Doğu Batı Yayınları'ndan çıkan Genç Plinius'un Mektupları kitap kapağı. |
Vali Plinius'un İmparator Trajan'a Mektubu (M.S. 111-113)
"Efendim (İmparatorum Trajan'a),
İmtiyazlı ve özgür bir şehir olan Apameia (Mudanya) halkının gelirlerini, giderlerini ve hesap defterlerini incelemek istediğimi kendilerine bildirdim. Bana son derece nazik ama bir o kadar da kararlı bir yanıt verdiler:
Kendilerinin eski bir Roma kolonisi olduklarını, kendi iç işlerini ve mali yapılarını bağımsızca yönetme (Jus Italicum) imtiyazına sahip olduklarını belirttiler. Bugüne kadar hiçbir Bithynia valisinin veya imparatorluk temsilcisinin kendi hesap defterlerini incelemediğini, bunun kendilerine Roma senatosu ve bizzat geçmiş imparatorlar tarafından verilmiş köklü bir hak olduğunu iddia ettiler.
Onlardan bu iddialarını ve dayandıkları ayrıcalık belgelerini (mektupları) bana yazılı olarak sunmalarını talep ettim. Konunun, kentin imtiyazları ile imparatorluğun denetim mekanizması arasındaki hassas dengesini çözmek adına, belgeleri inceledikten sonra durumu ve kararımı size arz edeceğim."
 |
| Vali Plinius'un edebi mirasını ve İmparator Trajan ile olan tarihi yazışmalarının tasviri |
İmparator Trajan’ın Vali Plinius’a Yanıtı (48. Mektup)
"Sevgili Plinius,
Apameia halkının, kentin mali defterlerini inceleme isteğine karşı öne sürdüğü imtiyaz savunmasını ve bu konudaki tereddütünü anlıyorum.
Eğer bugüne kadar hiçbir valinin hesapları denetlemediği iddiası doğruysa ve bunu belgelerle kanıtlayabiliyorlarsa, onlara tanınan bu özgürlüğe saygı duymalıyız. Ancak, kentin mali durumunun bozulmaması, bayındırlık faaliyetlerinin aksamaması ve kamu kaynaklarının doğru yönetilmesi bizim için esastır. Belgeleri titizlikle incele; kentin geçmişten gelen haklarını çiğnemeden, imparatorluğun genel refahı ve kentin geleceği için en doğru denetimi gerçekleştireceğinden şüphem yok."
5. Bugün Myrleia’yı Nasıl Ziyaret Edebiliriz?
Myrleia, Efes veya Mileti gibi tamamen açık hava müzesi haline getirilmiş bir kent değil; o, modern hayatla iç içe geçmiş yaşayan bir tarih.
Eserlerin Adresi: Kazılardan çıkarılan en nadide parçalar, heykeller, gözyaşı şişeleri, pişmiş toprak kaplar ve sikkeler bugün Bursa Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor.
 |
| Mudanya Myrleia (Apameia) antik kenti kurtarma kazılarından çıkarılan eşsiz mozaik, sikke ve tarihi eserlerin sergilendiği Kültürpark içindeki Bursa Arkeoloji Müzesi binası dış görünümü. |
Açık Hava Alanları: Mudanya Belediyesi ve Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu’nun çalışmalarıyla, sit alanı ilan edilen bölgelerdeki kazı evleri ve koruma altına alınan mozaikli alanlar, gelecekte bir arkeopark projesiyle tamamen turizme kazandırılmayı bekliyor.
 |
| Mudanya Myrleia (Apameia) antik kentinde sit alanı ilan edilen, kazı evleri ve koruma duvarlarıyla geleceğin arkeopark projesine hazırlanan açık hava arkeolojik kazı alanı. |
Son Söz: Taşların Fısıltısı
Myrleia, bize bir kentin sadece binalardan ibaret olmadığını; zeytinin, denizin ve ticaretin bu topraklarda binlerce yıldır aynı ritimle devam ettiğini hatırlatıyor. Bir sonraki Mudanya ziyaretinizde, Trilye'ye doğru gitmeden önce durun ve ayak bastığınız toprağın altında Marcus’ların, Apame’lerin ve Myrlos’ların ayak izleri olduğunu hayal edin.
 |
| Mudanya'dan Trilye'ye uzanan kıyı şeridinde, binlerce yıldır deniz ticaretinin, balıkçılığın ve yaşamın kesintisiz sürdüğü Marmara Denizi sahili genel görünümü. |
 |
| Mudanya kazılarında ortaya çıkarılan, üzerinde bir zamanlar antik Romalıların ve Myrleia sakinlerinin yürüdüğü görkemli geometrik taban mozaiği alanı. |
Geleceğe Atılan Adımlar: Şimdi Sırada Ne Var?
İşte tam da bu yüzden, Doca Tirilye Ultra 2026’da ter döken, sınırlarını zorlayan bini aşkın hybrid atlet, sadece birer sporcu değil; aynı zamanda bu kadim toprakların binlerce yıllık hikayesini adımlarıyla bugüne taşıyan modern birer zaman yolcusuydu.
Arkamızda bıraktığımız bu muazzam organizasyonun sonuçları, sadece kürsüye çıkan şampiyonları değil, bu vizyona ortak olan herkesin başarısını tescilledi. Lojistikten güvenliğe, uluslararası standartlardaki kit kalitemizden sporcularımızın gözlerindeki o bitiş çizgisi gururuna kadar her detay, Bursa ve Tirilye’yi küresel bir spor ve kültür destinasyonu yapma iddiamızın ne kadar altı dolu bir hedef olduğunu gösterdi.
 |
| Mudanya Tirilye sırtlarında yer alan tarihi Kapanca Antik Limanı kalıntıları eşliğinde patika koşusu (trail running) yapan bir ultra maraton sporcusu. |
2026 yarışının heyecanı ve yankıları dalga dalga yayılmaya devam ederken, biz durmuyoruz. Çünkü dikey dünyalarda durmak, gerilemek demektir.
Şimdi gözümüzü geleceğe dikiyoruz. Bu yıl attığımız o devasa ve uluslararası adımların üzerine daha fazlasını koymak, standartları her yıl bir tık daha yukarı taşımak için hazırlıklara şimdiden başladık. Gücünü zeytinin bereketinden, denizin mavisinden ve Myrleia’nın binlerce yıllık taşlarından alan bu büyük serüvende, önümüzdeki yıl çok daha büyük hedeflere hep birlikte koşacağız.
 |
| Doca Tirilye Ultra 2027 maratonu hazırlıklarına başlıyoruz! |
Tarihin izini sürmeye, doğayla iç içe yeni hikayeler yazmaya devam edeceğiz. Gelecek yıl, aynı topraklarda, daha güçlü bir vizyonla yeniden buluşmak üzere, Doca Tirilye Ultra 2027’de, tarihin izinde yeniden buluşmaya hazır mısınız?
Yorumlar
Yorum Gönder